CZYTAJRZESZOW.PL - ZDROWIE - Cykl NFZ „Dziś jest dzień…” 18 listopada

Cykl NFZ „Dziś jest dzień…”
18 listopada - Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach

KATEGORIA: ZDROWIE / 18 listopada 2025

Podkarpacki Narodowy Fundusz Zdrowia kontynuuje nową inicjatywę medialną, a jest nią cykl informacji prasowych pod hasłem „Dziś jest dzień…”.

- Podkarpacki NFZ stawia na profilaktykę i zdrowie pacjentów. Chcemy obalać mity, wyjaśniać wątpliwości i pokazywać sprawdzone rozwiązania, które naprawdę pomagają. Regularnie przypominamy, jak ważna jest profilaktyka i wczesne wykrywanie chorób – to one często decydują o zdrowiu i długim życiu. W ramach cyklu „Dziś jest dzień…” przyglądamy się wybranym tematom związanym ze zdrowiem mieszkańców Podkarpacia - wyjaśnia Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Rzeszowie.

18 listopada to Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach.

Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach

Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach obchodzony jest co roku 18 listopada. Został ustanowiony przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w 2008 roku. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie właściwego stosowania antybiotyków i zapobieganie antybiotykooporności – zjawisku, gdy bakterie stają się odporne na leki.

Dzień ten przypomina, że:

• antybiotyki działają tylko na bakterie, nie na wirusy;

• ich nadużywanie jest niebezpieczne;

• każdy z nas może chronić skuteczność antybiotyków, stosując je wyłącznie zgodnie z zaleceniem lekarza.

Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach

18–24 listopada obchodzimy Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach. To świetna okazja, aby przypomnieć, że antybiotyki – choć są jednym z największych osiągnięć medycyny – wymagają odpowiedzialnego stosowania. Okres jesienno-zimowy sprzyja infekcjom, a pacjenci coraz częściej oczekują „silnego leku”, który szybko postawi ich na nogi. Tymczasem, jak podkreślają eksperci: dr n. farm. Katarzyna Molęda-Krawiec, mgr farm. Katarzyna Szypuła i mgr farm. Daniel Kuliński, niewłaściwe stosowanie antybiotyków prowadzi do narastania zjawiska antybiotykooporności, czyli uodpornienia bakterii na działanie leków. Antybiotykooporność prowadzi do zwiększonej śmiertelności, wydłużenia czasu hospitalizacji, zwiększenia szansy powikłań i kosztów leczenia.

Antybiotyk nie działa na wirusy

Jedną z najważniejszych zasad stosowania antybiotyków jest świadomość, że nie leczą one infekcji wirusowych, takich jak grypa, przeziębienie, COVID-19 czy ostre zapalenie gardła. Działają wyłącznie na bakterie, a ich niewłaściwe stosowanie sprawia, że drobnoustroje zaczynają się na nie uodparniać. W efekcie powstają tzw. „superbakterie”, odporne na większość dostępnych leków.

Stosuj tylko na receptę i nigdy „po kimś”

- Antybiotykoterapię zawsze musi zlecić lekarz. Pacjent nie powinien przyjmować leków „z zapasu”, po bliskich ani na własną rękę. Dawka, częstotliwość i czas stosowania muszą być ściśle zgodne z zaleceniami. Nie powinno się przerywać kuracji przed jej końcem, nawet jeśli pacjent poczuje się lepiej. Zbyt wcześnie przerwana terapia może okazać się nieskuteczna i doprowadzić do nawrotu choroby – podkreśla dr n. farm. Katarzyna Molęda-Krawiec.

Jak przyjmować i przechowywać antybiotyki?

- Antybiotyki popijamy wyłącznie wodą – soki, kawa, herbata czy mleko mogą zaburzać wchłanianie leku – mówi mgr farm. Katarzyna Szypuła. Jak dodaje, należy także przestrzegać zasad przechowywania opisanych w ulotce. - Lek w formie proszku najczęściej może być przechowywany w temperaturze pokojowej, natomiast jeśli zostanie rozpuszczony w wodzie, będzie wymagał przechowywania w lodówce. Jeżeli na ulotce dołączonej do antybiotyku jest napisane, że lek należy przechowywać w temperaturze poniżej 15°C, to powinien zostać wstawiony do lodówki. Nie należy przechowywać antybiotyku dłużej, niż zaznaczono na ulotce (zwykle 7 bądź 14 dni), bo po tym czasie lek staje się nieskuteczny. Niewykorzystany antybiotyk powinno się wyrzucić do specjalnego pojemnika na leki przeterminowane, znajdującego się w aptece – zaznacza mgr farm. Katarzyna Szypuła.

Dbaj o jelita i unikaj alkoholu

Antybiotyki niszczą także dobre bakterie w organizmie, dlatego ważne jest stosowanie probiotyków i dieta bogata w jogurty, kefiry, warzywa i owoce. W trakcie terapii należy całkowicie zrezygnować z alkoholu – może on wchodzić w interakcje z lekami i wywoływać niebezpieczne działania niepożądane.

W czasie infekcji – i nie tylko – kluczowa jest higiena

- Regularne mycie rąk ogranicza rozprzestrzenianie bakterii. Równie istotne są zbilansowana dieta oraz aktywność fizyczna, które wspierają odporność. Preparaty wzmacniające odporność warto stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą – stwierdza mgr farm. Daniel Kuliński.

Właściwa profilaktyka antybiotykowa w szpitalach

Jak podkreśla dr n. farm. Katarzyna Molęda-Krawiec, w szpitalach ogromne znaczenie ma monitorowanie oporności bakterii na antybiotyki. Analiza wyników mikrobiologicznych pomaga dobierać właściwe leczenie u ciężko chorych pacjentów oraz ograniczać ryzyko zakażeń pooperacyjnych. Pobieranie próbek, kontrola posiewów i aktualizowanie terapii to kluczowe elementy bezpiecznej antybiotykoterapii.

Świadome stosowanie antybiotyków

Antybiotyki należy stosować wyłącznie zgodnie z zaleceniem lekarza – we właściwej dawce, z odpowiednią częstotliwością i przez cały przepisany czas. Pacjent powinien również informować lekarza lub farmaceutę o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach, aby uniknąć niebezpiecznych interakcji i działań niepożądanych. - Świadome stosowanie antybiotyków pomaga chronić zdrowie i przeciwdziałać antybiotykoodporności – podsumowuje dr n. farm. Katarzyna Molęda-Krawiec.

Podkarpackie ciekawostki

- W 2025 roku wystawiono około 560 tys. recept na ponad 700 tys. opakowań antybiotyków dla prawie 380 tys. pacjentów! Podkarpacki NFZ dopłacił do nich około 16 milionów złotych - większość z tych leków znajduje się w wykazach bezpłatnych leków dla dzieci i seniorów – mówi Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ.

Najdroższy antybiotyk to Colistin TZF, liofilizat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, infuzji i inhalacji. Aktualna cena za 1 opakowanie po 20 fiolek to 483,56 zł, z czego NFZ dopłaca 480,84 zł, a pacjent dopłaca jedynie 2,72 zł lub odbiera go bezpłatnie – lek znajduje się w bowiem wykazie bezpłatnych leków dla dzieci i seniorów.

Najpopularniejsze antybiotyki na Podkarpaciu

5 najpopularniejszych antybiotyków na Podkarpaciu to preparaty zawierające:

• połączenie amoksycyliny z kwasem klawulanowym

• amoksycylina

• azytromycyna

• cefalosporyna II generacji – cefuroksym

• cyprofloksacyna będąca chemioterapeutykiem

Dwa rodzaje leków

Warto wiedzieć, że istnieją antybiotyki oraz chemioterapeutyki. Główna różnica polega na pochodzeniu. Antybiotyki są pochodzenia naturalnego, występują też antybiotyki półsyntetyczne (naturalny produkt wyjściowy, z którego po chemicznej modyfikacji powstają nowe pochodne). Natomiast chemioterapeutyki są w całości syntetyczne. Oba rodzaje leków są lekami przeciwbakteryjnymi i działają w podobny sposób, zabijając lub hamując rozwój drobnoustrojów.

Opr. Red.