„Zrozumieć AAC” –
małe kroki, wielka zmiana
w komunikacji

KATEGORIA: EDUKACJA / 24 lutego 2026

Wiktor
Fot. Materiały prasowe/Przedszkola Zuzia

Na terenie województwa podkarpackiego działa sieć placówek terapeutycznych Przedszkola Zuzia, która każdego dnia udowadnia, że brak mowy nie oznacza braku potrzeby rozmowy. To właśnie tutaj narodziła się kampania społeczna „Zrozumieć AAC” – inicjatywa, która ma jeden cel: otworzyć świat na komunikację alternatywną.

Czym jest AAC?

AAC (Alternative and Augmentative Communication) to komunikacja alternatywna i wspomagająca – przeznaczona dla osób, które nie porozumiewają się mową werbalną. - W naszych placówkach wiele dzieci to osoby niewerbalne. Nie oznacza to jednak, że nie mają nic do powiedzenia. Wręcz przeciwnie – mają potrzeby, emocje, marzenia i swoje zdanie. Brak możliwości wyrażenia siebie bywa dla nich ogromnie frustrujący. Często prowadzi to do tzw. zachowań trudnych – takich jak agresja czy autoagresja – które w rzeczywistości są wołaniem o zrozumienie - wyjaśnia Jadwiga Zając, nauczyciel wiodący w Przedszkolach Zuzia.

- Jako jedyne placówki na Podkarpaciu jesteśmy w procesie certyfikacji metody Picture Exchange Communication System (PECS) – jednej z najbardziej rozpoznawalnych metod komunikacji alternatywnej na świecie. W codziennej pracy wykorzystujemy m.in. piktogramy, segregatory komunikacyjne oraz tablety z syntezatorem mowy - tłumaczy Jadwiga Zając.

Dlaczego powstała kampania?

- Zauważyliśmy, że komunikacji alternatywnej uczą się głównie dzieci oraz ich najbliższe otoczenie – rodzice i terapeuci. Tymczasem świat zewnętrzny wciąż wie o niej bardzo niewiele. Osoba z segregatorem lub tabletem często budzi zdziwienie, a nawet niepokój - mówi Jadwiga Zając. - Chcemy to zmienić. Tak jak naturalny jest widok osoby posługującej się językiem migowym czy korzystającej z alfabetu Braille’a, tak samo naturalna powinna być obecność osoby komunikującej się za pomocą symboli czy urządzenia elektronicznego.

Co ważne – taka komunikacja jest intuicyjna i nie wymaga specjalistycznej infrastruktury ani długich szkoleń. Wystarczy chwila uważności i otwartości.

Wiktor
Fot. Materiały prasowe/Przedszkola Zuzia

Na czym polega projekt?

Sednem kampanii są praktyczne „mikroszkolenia” organizowane w sklepach, punktach usługowych i różnych instytucjach.

Proces przebiega w trzech etapach:

1. Zgoda na udział – kontaktujemy się z wybranym miejscem i przedstawiamy ideę projektu.

2. Instruktaż wstępny – nauczyciel lub terapeuta wyjaśnia, jak wygląda komunikacja alternatywna, prezentuje metody (piktogramy, segregator, tablet).

3. Szkolenie praktyczne – najważniejszy moment: realne spotkanie z dzieckiem, które komunikuje się alternatywnie.

- Po pozytywnym (a innych nie dopuszczamy!) zakończeniu szkolenia dane miejsce otrzymuje specjalną naklejkę – znak, że obsługa potrafi wesprzeć osobę komunikującą się za pomocą AAC. To czytelny sygnał dla rodziców i opiekunów, że ich dziecko jest tam mile widziane i rozumiane - wyjaśnia Jadwiga Zając.

Wojtek
Fot. Materiały prasowe/Przedszkola Zuzia

Realne efekty – prawdziwe emocje

Pilotaż projektu objął już kilkadziesiąt wizyt. - Co najważniejsze – nie spotkaliśmy się z odmową. Wręcz przeciwnie, zainteresowanie i otwartość lokalnych przedsiębiorców są ogromne. Największą wartością są jednak dzieci - zaznacza Jadwiga Zając.

- Na zdjęciach towarzyszących artykułowi widzimy Wiktora i Wojtusia – dwóch chłopców, którzy fantastycznie radzą sobie z komunikacją alternatywną. Z ogromnym zaangażowaniem, skupieniem i odwagą „załatwiają” swoje sprawy samodzielnie: proszą, wybierają, decydują. Na ich twarzach widać dumę, radość i poczucie sprawczości. To właśnie o to chodzi w tej kampanii - tłumaczy.

Wojtek
Fot. Materiały prasowe/Przedszkola Zuzia

- Co zmieniamy? - pytają autorzy programu i odpowiadają:

• Realizujemy ważną społeczną potrzebę – uczymy, jak rozmawiać z osobą niemówiącą.

• Dajemy dzieciom możliwość praktycznego ćwiczenia komunikacji w realnych sytuacjach.

• Budujemy ich samodzielność i niezależność.

• Tworzymy mikro-rzeczywistość dopasowaną do ich potrzeb – krok po kroku.

- Wierzymy, że dzięki kampanii „Zrozumieć AAC” osoby komunikujące się alternatywnie będą mogły pełniej uczestniczyć w życiu społecznym – bez konieczności stałego wsparcia osoby werbalnej. Bo każdy ma coś do powiedzenia. Trzeba tylko wiedzieć, jak słuchać - podsumowuje Jadwiga Zając.

Strona internetowa Przedszkola Zuzia - TUTAJ.

Oprac. Red.

Fot. Materiały prasowe/Przedszkola Zuzia